MILITARISASI DAN PERSENJATAAN EKONOMI:MALAYSIA PERLU BERSEDIA MENGHADAPI SENARIO TERBURUK

Majlis Perundingan Pertubuhan Islam Malaysia
(Malaysian Consultative Council of Islamic Organizations) – MAPIM
Space U8, Eco Mall, Bukit Jelutong, Shah Alam, Selangor, Malaysia
azmiabdulhamid58@gmail.com
………………………………………

Oleh Mohd Azmi Abdul Hamid
13 Mac 2026

Landskap ekonomi global sedang mengalami perubahan yang sangat mendalam. Instrumen ekonomi kini semakin digunakan bukan sahaja untuk tujuan pembangunan dan perdagangan tetapi juga sebagai alat strategik kuasa, tekanan dan persaingan geopolitik.
Sekatan ekonomi, sekatan kewangan, embargo teknologi, gangguan rantaian bekalan serta sekatan perdagangan telah menjadi instrumen konflik moden.

Fenomena yang sering digambarkan sebagai militarisasi dan persenjataan ekonomi ini mencerminkan satu fasa baharu dalam hubungan antarabangsa apabila sistem ekonomi diintegrasikan dalam persaingan geopolitik.

Dalam keadaan sedemikian, daya tahan ekonomi bukan lagi sekadar soal pertumbuhan dan produktiviti. Ia telah menjadi persoalan keselamatan negara.

Bagi Malaysia yang merupakan negara perdagangan dan sangat terhubung dengan ekonomi global, persekitaran global yang sedang berubah ini menuntut pandangan jauh, kesiapsiagaan dan perancangan strategik yang rapi.

Ekonomi Geopolitik Baharu

Perkembangan global mutakhir menunjukkan bagaimana sistem ekonomi semakin digunakan sebagai senjata dalam persaingan kuasa besar.

Kuasa-kuasa besar kini menggunakan pelbagai instrumen ekonomi untuk mencapai kepentingan geopolitik mereka, antaranya:
sekatan kewangan terhadap negara dan institusi
sekatan pemindahan teknologi dan eksport semikonduktor
manipulasi pasaran tenaga
gangguan rantaian bekalan
pembekuan aset luar negara
sekatan perdagangan dan tarif

Langkah-langkah ini mampu memberi kesan besar kepada ekonomi sesebuah negara dan boleh digunakan untuk memberi tekanan kepada kerajaan tanpa konfrontasi ketenteraan secara langsung.

Dengan itu, peperangan ekonomi telah menjadi lanjutan kepada persaingan geopolitik.
Implikasi kepada Malaysia

Ekonomi Malaysia sangat berkait rapat dengan jaringan perdagangan global. Keterbukaan ini telah banyak menyumbang kepada pembangunan negara, namun pada masa yang sama ia juga mendedahkan Malaysia kepada kejutan ekonomi luar.

Dalam suasana global yang semakin berpolarisasi, Malaysia mungkin berhadapan dengan beberapa risiko seperti:
● gangguan rantaian bekalan yang menjejaskan industri utama
● ketidaktentuan harga tenaga dan makanan
● tekanan daripada blok geopolitik yang bersaing
● gangguan dalam sistem kewangan antarabangsa
● sekatan teknologi yang boleh menjejaskan pertumbuhan industri

Perkembangan sedemikian berpotensi menggugat kestabilan ekonomi jika tidak ditangani dengan perancangan yang teliti.
Oleh itu, Malaysia perlu bersedia menghadapi kemungkinan bahawa ketegangan ekonomi antara kuasa besar boleh berkembang menjadi gangguan sistemik yang lebih besar.

Membina Daya Tahan Ekonomi

Persediaan menghadapi senario terburuk tidak bermaksud Malaysia perlu mengambil pendekatan terasing daripada dunia.

Sebaliknya, ia memerlukan usaha memperkukuh daya tahan nasional dan mengurangkan kebergantungan yang terlalu tinggi kepada faktor luar.

Beberapa keutamaan strategik perlu diberi perhatian.

Memperkukuh Pengeluaran Domestik

Malaysia perlu meningkatkan pelaburan dalam sektor strategik seperti:
● keselamatan makanan
● ketahanan tenaga
● industri pembuatan kritikal
● keupayaan teknologi digital

Mengurangkan kebergantungan yang berlebihan kepada sumber luar bagi barangan asas adalah penting untuk kestabilan ekonomi.

Mempelbagaikan Rakan Perdagangan

Malaysia perlu terus memperluas jaringan perdagangan dengan rakan-rakan di Asia, Timur Tengah, Afrika dan Amerika Latin.

Kepelbagaian rakan perdagangan dapat mengurangkan risiko tekanan ekonomi daripada mana-mana blok geopolitik.

Memperkukuh Rantaian Bekalan

Pandemik COVID menunjukkan betapa rapuhnya rantaian bekalan global.

Malaysia perlu membangunkan strategi untuk memperkukuh ketahanan rantaian bekalan khususnya dalam sektor:
● makanan
● ubat-ubatan
● tenaga
● komponen pembuatan kritikal

Memperkukuh Kedaulatan Kewangan

Ketahanan kewangan semakin penting dalam era di mana sekatan kewangan digunakan sebagai alat geopolitik.

Malaysia perlu meneroka inisiatif untuk:
● memperkukuh kerjasama kewangan serantau
● mempelbagaikan aset rizab
● membangunkan mekanisme pembayaran alternatif
● meningkatkan kerjasama monetari serantau

Melabur dalam Teknologi Strategik

Sekatan teknologi kini menjadi dimensi utama dalam persaingan ekonomi global.

Malaysia perlu melabur dalam pembangunan keupayaan domestik dalam bidang:
● teknologi digital
● kecerdasan buatan
● ekosistem semikonduktor
● keselamatan siber

Peranan Perancangan Strategik

Daya tahan ekonomi memerlukan perancangan strategik jangka panjang merentas pelbagai sektor.
●Institusi kerajaan, perancang ekonomi, pemimpin industri dan ●institusi akademik perlu bekerjasama membangunkan strategi kesiapsiagaan yang komprehensif.

Ini termasuk:
● kerangka penilaian risiko nasional
● perancangan senario bagi gangguan ekonomi
● memperkukuh kerjasama awam dan swasta
● membangunkan mekanisme penstabilan ekonomi kecemasan

Langkah-langkah ini akan memastikan Malaysia kekal berdaya tahan dalam menghadapi ketidaktentuan global.

Kesimpulan

Militarisasi dan persenjataan ekonomi global merupakan antara cabaran utama dalam susunan dunia yang sedang berubah.

Kuasa ekonomi semakin digunakan sebagai instrumen strategik dalam persaingan geopolitik.

Negara yang gagal membuat persediaan menghadapi realiti ini berisiko menjadi terdedah kepada tekanan luar dan kejutan sistemik.

Malaysia perlu mengambil pendekatan proaktif untuk memperkukuh daya tahan ekonomi, mempelbagaikan kerjasama perdagangan dan melindungi kepentingan nasional.
Persediaan hari ini akan menentukan kestabilan masa depan.

Dalam dunia di mana sistem ekonomi boleh menjadi instrumen konflik, daya tahan ekonomi mesti dianggap sebagai salah satu tonggak keselamatan negara.

Mohd Azmi Abdul Hamid
Presiden MAPIM